DNS birçok kişinin anlamakta zorlandığı ve kafasında soru işaretleri bırakan sistemlerden biridir. İnternet sitelerinin kolay ve sorunsuz bir şekilde bulunmasını sağlayan bu sistem, dünya genelinde milyonlarca web sitesine kolayca bağlantı kurmayı sağlar. Domain Name System, “DNS” Türkçede Alan Adı Sitemi olarak kullanılıyor. İnternette bölümleri adlandırma ve bölümler arası iletişimi koordine etmeyi sağlayan bu sistem; bilgisayar, internet ya da özel bir ağa bağlı bir kaynak için belli bir düzende dağıtılmış bir adlandırma sistemi olarak kullanılır. Cihaz adı ve İnternet "domain"i Host olarak ifade edilir. DNS sayesinde bilgisayar ya da bilgisayar sistemleri üzerinden çalışan tüm cihazlarıın IP’lerini çözülür ve birbirleri ile haberleşmeleri sağlanır.
DNS Nedir?
İnternet ağını oluşmasını sağlayan tüm birimler yalnız kendine ait bir IP adresine sahiptir. Bu IP adresleri kullanıcılara kolaylık sunması için www.site_ismi.com gibi kolay hatırlanır adreslere dönüşür. DNS sunucuları, internet adreslerinin IP adreslerini kayıtlı tutar.
Kullanıcıların her birine atanmış alan adları çeşitli bilgileri içerir. Temelde kullanıcılar tarafından pratik bir şekilde ezberlenebilecek alan adlarını, dünya üzerinde bilgisayar servisleri ve cihazlar için ihtiyaç duyulan sayısal IP adreslerine dönüştürür. DNS hizmeti, birçok internet servisinin işlevselliği için temel bir bileşenlerden biridir. Bunun en önemli sebebi ise temel yönetici servisi olmasıdır.
1970’ yıllarından ArpaNet bugünün ağları ile mukayese edilemeyecek kadar küçük durumdaydı. Sadece birkaç yüz ile ifade edilebilen sisteme hizmet sunuyordu. Bu tarihlerde isimlendirme tek noktada yer alan bir dosyanın bulunması ile gerçekleşiyordu. Kalan diğer sistemlerin bu dosyayı periyodik olarak kendi taraflarında güncellemesi o dönem isimlendirme sorununu ortadan kaldırmıştır.
ArpaNet kullanıldığı zamanlarda DNS sunucusu görevi gören bir bilgisayarda geliştirilen HOST.TXT dosyası IP adresi ve alan adı eşleştirmelerinin kayıtlarını tutuyordu. Böylece isim çözümlemeleri yapılandırılmış oluyordu. TCP/IP sistemi isim çözülmesi için DNS sistemini bu şekilde kullanmaya başladı. Bugün hala bilgisayarlarımızda HOST.TXT dosyaları bulunur. Dilerseniz IP adresi ve alan adı kaydınızı kendiniz de yapabilirsiniz.
DNS’nin Tarihçesi Nedir?
DNS, 1984 yılından itibaren yaşama geçti. 1884 yılından önce bu işleme benzer işlemler “HOSTS” adlı bir metin dosyası ile gerçekleştiriliyordu. Zaman içinde kullanılan bilgisayar sayısının artmasıyla beraber “HOSTS” üzerinde kayıtlı olan bilgisayar dosyaları çok büyük boyutlara ulaştı. Bu sistemin en önemli zorluklarından biri de her bilgisayara farklı bir isim verilmesiydi. Kullanılan sistemin sürekli güncel tutulması imkansızdı. Bu da değişimi zorunlu hale getirdi.
Bu sorunları ortadan kaldırmak için DNS geliştirildi. DNS’nin veri tabanını karmaşık bir yapı haline getirmesi ve bilgisayarların hiyerarşik bir yapıya ulaşması kaçınılmaz oldu. Bu yapılanma; bilgisayarların bulundukları yere göre farklı sınıflandırmalara tabi tutulmasını sağladı. Örnekle açıklayacak olursak; Türkiye’de kullanımda olan bir bilgisayar, Türkiye’nin DNS sunucusu tarafından kaydedilmiş oldu. Böylece İnternette çalışmaya devam eden tüm sistemlerin tek bir merkezde kaydının tutulması ihtiyacı da ortadan kalkmış oldu. Bu sistem gelişimini sürdürmeye devam ederek günümüzde kullanılan son halini aldı.
DNS Nasıl Çalışır?
Bilgisayar ve tarayıcılarda Cache denilen bir kayıt sistemi bulunur. Bir kez ziyaret ettiğiniz bir internet sitesinin IP adresi ve siteye ait bazı içerik bilgileri hafızaya kaydedilir. Bu bilgiler tekrar sorulduğunda hafızadan hızlıca ortaya çıkarılabilir. Böylece tüm DNS sistemini yeniden sorgulamanıza gerek kalmaz. Ancak ilk kez ziyaret edeceğiniz bir alan adını bulmaya çalıştığınızda, DNS ve bileşenleri hakkında verdiğimiz bilgileri kullanarak DNS sistemi şu şekilde çalışır.
1. Adım: Tarayıcıya bir alan adı yazdığınız zaman İnternet Servis Sağlayıcına IP adresi sorgusu yapılmış olur. DNS çözümleyici bağlı olduğu Root Server’a ulaşır ve alan adının IP adresini sorgular.
2. Adım: Root Server, sorgulanmış olan alan adına ait IP adresini bulmak için sizi bağlı bulunduğu uzantıya ait olan TLD Server’a yönlendirmiş olur.
3. Adım: TLD Server, uzantısına uygun olarak adının saklandığı Name Server’ı bulur ve sizi yetkili Name Server’a yönlendirir.
4. Adım: Son adımda ise yetkili Name Server yani İsim Sunucusu kapsamında barındırdığı alan adının IP adresi bilgisini verir. Tarayıcı bu IP adres bilgisini kurarak internet sitesinin bağlı olduğu sunucuyla direkt bağlantı kurmanızı sağlar.
DNS Değiştirilmesinin Nedeni Nedir?
Bazı durumlarda mevcut DNS ayarlarınız ile internet üzerinde yer alan tüm sitelere giremeyebilirsiniz. Böyle bir durumda da DNS’yi değiştirmeyi isteyebilirsiniz. Bu değişim sürecini gerçekleştirmek için DNS kayıtlarını kullanabilirsiniz. Bunun yanında Android, Windows ve IOS uygulamaları için DNS değiştirme işlemleri farklı şekilde hareket eder. Bu işlemler ile bilgisayar ya da telefonunuzun DNS’ini pratik bir şekilde değiştirebilirsiniz. DNS değişiminin bir diğer nedeni de hız ve güvenliği artırmak olabilir. Böylece çok daha hızlı ve güvenli bir internet bağlantısı kullanabilirsiniz. Bir başka durum ise istenmeyen içeriklere engel olmaktır. DNS kayıtları ile adult içerikleri engel olabilirsiniz. Türkiye’de bazen BTK, DNS üzerinden bazı internet sitelerine erişimi mahkeme kararı sonucu engelleyebilir.
DNS İçin Gerekli Dosyalar Nelerdir?
DNS’de kullanılan farklı dosya çeşitleri vardır. Dosya çeşitleri olmadan DNS’yi çalıştıramazsınız. Bu dosya çeşitlerini aşağıdaki gibi sıralayabiliriz.
boot: Bu dosya çeşidi, DNS çalışmaya başladığı andan itibaren okunan ilk dosyadır.
local: Bu dosya çeşidi, makinenin işaret ettiği adresin etkin şekilde çözümlenmesinde kullanılır.
ca: Root server olarak bilinen adreslerin tutulduğu dosya çeşidi “named.ca” olarak bilinir.
hosts: DNS alanında hareket eden bütün makinelerin adreslerinin tutulduğu dosya çeşidi “named.hosts” olarak bilinir.
reverse: “Named.hosts” dosyasında yer alan IP adreslerini makinenin ismine çevirmek için “named.reverse” dosyasından yararlanılır.
DNS Önbelleğe Alma Nedir ve Nerede Gerçekleşir?
DNS önbelleğe alma işlemi Cache işlemi olarak da tanımlanabilir. Bu sayede DNS çözümleme işlemlerinin kaydı önbellekte tutulur. Bunun sonucunda her defasında yeni bir sorgu yapılması ihtiyacı da ortadan kaldırılmış olur. Bir DNS çözümleme işlemi yapıldığında alan adı ile IP adresi eşleşmesi sağlandığında bu çözümleme bilgisi öncelikle DNS sunucusunun Cache’inde kaydedilmiş olur. Bu kayıtlar TTL (Time To Live) adı verilen süreler kadar saklanır. Süre bittiğinde sorgu tekrarlanarak değişiklikler ortaya çıkarsa, tekrar Cache olarak kaydedilir. Tarayıcıya gönderilen DNS çözümleme bilgisi ayrıca tarayıcı önbelleğine de kaydedilmiş olur. Böylece Cache saklama sürelerine göre değişen zamanlarda tekrar sorgu yapılması gibi bir durum yaşanmaz.
